Bé nhút nhát, không dám giơ tay phát biểu: 7 cách chuẩn bị trước khi vào lớp 1

Biết câu trả lời nhưng không dám nói cũng là một thử thách khi vào lớp 1

Có những bé ở nhà nói chuyện rất nhiều nhưng đến lớp lại gần như im lặng. Khi cô hỏi, bé có thể biết câu trả lời nhưng không giơ tay. Khi chưa hiểu bài, bé cũng ngại hỏi lại.

Điều bố mẹ cần chuẩn bị lúc này không phải là ép con trở nên hoạt bát. Mục tiêu phù hợp hơn là giúp bé biết nói điều mình cần nói vào đúng lúc.

Đây là một kỹ năng nhỏ nhưng rất hữu ích khi con bắt đầu lớp 1.

Vì sao một số bé rất tự tin ở nhà nhưng lại im lặng ở lớp?

Môi trường gia đình quen thuộc hoàn toàn khác với một lớp học có giáo viên, bạn mới và những quy tắc mới.

Bé có thể ngại phát biểu vì:

• Sợ trả lời sai.
• Chưa quen nói trước nhiều người.
• Cần nhiều thời gian hơn để suy nghĩ.
• Lo các bạn chú ý đến mình.
• Không biết nên nói thế nào khi cần cô giúp.
• Có tính cách thận trọng và cần thời gian làm quen.

Vì vậy, việc bé ít nói không đồng nghĩa với việc bé không hiểu hoặc không có khả năng học tốt.

Trước lớp 1, bé không nhất thiết phải trở thành người nói nhiều

Một mục tiêu thực tế hơn là giúp con thực hiện được một số tình huống giao tiếp cơ bản:

• Trả lời khi giáo viên hỏi trực tiếp.
• Nói tên và một vài thông tin đơn giản về mình.
• Báo với cô khi chưa hiểu yêu cầu.
• Xin phép khi cần ra ngoài.
• Nhờ giúp đỡ khi gặp khó khăn.
• Nói với bạn khi muốn tham gia một hoạt động.
• Dám nói “con chưa biết” thay vì im lặng.

Bé không cần lúc nào cũng chủ động phát biểu. Chỉ cần con biết lên tiếng khi thực sự cần thiết đã là một nền tảng tốt.

7 trò chơi giúp bé tập nói trước khi vào lớp 1

1. Chơi “Hôm nay con là cô giáo”

Bố mẹ đóng vai học sinh còn bé làm giáo viên.

Hãy cố tình trả lời sai một câu đơn giản để bé giải thích lại.

Trò chơi đảo vai giúp trẻ được trải nghiệm cảm giác chủ động mà không có áp lực phải trả lời đúng trước người khác.

2. Chiếc hộp câu hỏi bất ngờ

Chuẩn bị một hộp nhỏ chứa những câu hỏi đơn giản như:

• Con thích con vật nào?
• Nếu được chọn một món ăn, con sẽ chọn gì?
• Hôm nay điều gì làm con vui?
• Nếu có một chiếc hộp bí mật, con đoán bên trong có gì?

Mỗi người lần lượt lấy một câu và trả lời.

Không chấm đúng sai. Mục tiêu là giúp bé quen với việc nghe câu hỏi, suy nghĩ rồi diễn đạt câu trả lời.

3. Trò chơi “Con chưa hiểu”

Đây là câu rất đáng để luyện trước lớp 1.

Bố mẹ cố tình đưa một hướng dẫn khó hiểu. Bé phải nói:

“Con chưa hiểu, bố/mẹ nói lại giúp con được không?”

Sau đó đổi vai.

Trẻ sẽ dần hiểu rằng không hiểu không phải là điều đáng xấu hổ và hỏi lại là một kỹ năng bình thường.

4. Luyện giơ tay bằng tín hiệu vui

Đặt ba tấm thẻ trên bàn:

• Biết câu trả lời.
• Chưa chắc.
• Cần giúp đỡ.

Bố mẹ đặt câu hỏi và bé chọn thẻ rồi giơ tay trước khi trả lời.

Việc thêm một hành động trung gian giúp tình huống “giơ tay phát biểu” trở thành trò chơi thay vì một bài kiểm tra.

5. Tập nói trong nhóm nhỏ trước

Đừng bắt đầu bằng việc yêu cầu một bé nhút nhát nói trước nhiều người.

Có thể bắt đầu với:

bé + bố/mẹ

sau đó:

bé + bố/mẹ + một người thân

rồi:

bé + một vài người quen.

Tăng mức độ từ từ giúp trẻ có những trải nghiệm thành công trước khi đối mặt với môi trường đông người hơn.

6. Chơi tình huống “Nếu ở trường thì con nói gì?”

Bố mẹ đưa ra các tình huống:

“Con làm rơi bút mà không tìm thấy.”

“Con chưa nghe rõ cô giao bài gì.”

“Bạn lấy nhầm đồ của con.”

“Con muốn đi vệ sinh.”

Sau đó hỏi:

“Nếu ở trường thì con sẽ nói gì?”

Bài tập này giúp bé chuẩn bị sẵn những câu cần thiết thay vì phải nghĩ ra trong lúc đang lo lắng.

7. Mỗi ngày kể một chuyện trong 60 giây

Không cần kể chuyện dài.

Bé có thể chọn một đồ vật hoặc một sự việc trong ngày rồi nói về nó trong khoảng một phút.

Bố mẹ chỉ lắng nghe và đặt một hoặc hai câu hỏi sau khi bé kể xong.

Dần dần, con sẽ quen với việc sắp xếp suy nghĩ thành lời.

5 câu bé nên biết nói trước ngày vào lớp 1

Bố mẹ có thể luyện với con những câu rất đơn giản:

1. “Cô ơi, con chưa hiểu ạ.”
2. “Cô có thể nói lại giúp con không ạ?”
3. “Con cần cô giúp ạ.”
4. “Bạn cho mình chơi cùng được không?”
5. “Mình không thích bạn làm như vậy.”

Đây không phải những câu để bé học thuộc như bài kiểm tra.

Hãy đưa chúng vào các tình huống đóng vai để trẻ hiểu khi nào nên sử dụng.

Đừng biến sự nhút nhát thành một nhãn dán

Một lỗi khá dễ mắc là thường xuyên nói trước mặt con:

“Bé nhà mình nhát lắm.”

“Con chẳng bao giờ dám nói đâu.”

“Con phải mạnh dạn lên chứ.”

Khi nghe lặp lại nhiều lần, trẻ có thể bắt đầu xem “nhút nhát” như một đặc điểm cố định của bản thân.

Thay vào đó, bố mẹ có thể mô tả hành vi cụ thể:

“Hôm nay con đã tự hỏi cô một câu.”

“Lúc đầu con hơi ngại nhưng sau đó con đã nói được.”

Cách phản hồi này cho bé thấy sự tự tin là thứ có thể luyện tập và tiến bộ.

Nếu con không chịu giơ tay, có nên ép không?

Không nên biến việc giơ tay thành một chỉ tiêu bắt buộc mỗi ngày.

Với một số trẻ, bước tiến đầu tiên có thể chỉ là trả lời rõ ràng khi giáo viên hỏi trực tiếp. Sau đó mới đến chủ động hỏi cô và cuối cùng là tự nguyện phát biểu.

Tiến từng bước thường hiệu quả hơn việc đặt con vào tình huống khiến bé quá căng thẳng.

Một thử thách 7 ngày bố mẹ có thể thử

Ngày 1: Bé tự giới thiệu tên và sở thích.

Ngày 2: Bé hỏi bố mẹ một câu.

Ngày 3: Bé nói “con chưa hiểu” trong trò chơi đóng vai.

Ngày 4: Bé kể một câu chuyện trong 60 giây.

Ngày 5: Bé gọi món hoặc hỏi một câu đơn giản trong tình huống phù hợp có người lớn đi cùng.

Ngày 6: Bé chơi “Hôm nay con là cô giáo”.

Ngày 7: Cả nhà đóng vai một buổi học lớp 1 ngắn.

Không cần chấm điểm. Chỉ cần ghi nhận những việc hôm nay bé đã dám làm mà trước đó còn ngại.

Chuẩn bị vào lớp 1 không chỉ là chuẩn bị kiến thức

Một bé biết đọc trước hay làm toán nhanh chưa chắc đã cảm thấy thoải mái khi bước vào môi trường mới.

Biết hỏi khi chưa hiểu, biết nhờ giúp đỡ và dám diễn đạt suy nghĩ cũng là những kỹ năng quan trọng.

Bố mẹ không cần biến một đứa trẻ ít nói thành một đứa trẻ hướng ngoại. Điều cần chuẩn bị là giúp con hiểu rằng: khi cần nói, con có thể nói và sẽ có người lắng nghe.